Atopei no blogue de mcshuibhne unha interesante infografía da compañía Moo que amosa de forma resumida as principais tecnoloxías da comunicación utilizadas polo ser humano ao longo da historia.
Obsérvase como a maior revolución prodúcese a partir do século XX coa socialización da radio, a televisión e, sobre todo, de Internet e os servizos de comunicación social.
Todos estes instrumentos, xunto a outros, son chamados “tecnoloxías intelectuais” polo sociólogo Daniel Bell, o antropólogo Jack Goody ou polo escritor Nicholas Carr pois son utilizados para ampliar e apoiar a nosa capacidade mental xa que permiten atopar e clasificar a información, formular e articular ideas, compartir métodos e coñecementos, tomar medidas, realizar cálculos ou ampliar a capacidade da nosa memoria.
Cada vez que se socializa o uso dunha nova tecnoloxía prodúcese un cambio radical na nosa forma de comunicarnos, modelando a nosa maneira de pensar, de interpretar o mundo e de experimentar co entorno, resultando esta transformación especialmente importante desde a chegada de Internet e as ferramentas de comunicación social.
Desde os centros de ensino débese asumir e aceptar o feito de que a xente máis nova se comunique utilizando Internet e as redes sociais desde os seus dispositivos móbiles, pois son as tecnoloxías actuais as que nos permiten actuar de forma coherente no mundo no que vivimos. Porén, desgraciadamente moitas e moitos docentes ven isto máis coma unha ameaza ás formas de comunicación tradicionais que coma unha mellora das competencias intelectuais das persoas ao servir para ampliar as nosas capacidades mentais.
Publiquei este artigo en educacontic, pero vouno reproducir (e ampliar un pouco) tamén aquí, pois escribino por mor da campaña contra a Wi-Fi nas escolas que estou a ver estenderse en Galicia, e tamén porque vén a conto co vindeiro tema que imos ver en 4º de ESO sobre tecnoloxías da comunicación.
Desde hai uns meses, en varias ocasións chegoume información sobre unha campaña en contra da inclusión de tecnoloxía Wi-Fi nas aulas que denuncia que ten efectos prexudiciais para a saúde. Tanto na información que lin sobre esta campaña como nos debates que tiven en diversos foros observei moi pouco rigor científico nas argumentacións.
Non vou poñerme neste artigo a rebater, punto por punto, os argumentos esgrimidos na campaña anti Wi-Fi, pero si me gustaría aclarar certos conceptos científicos básicos sobre a radiación electromagnética que a xente debería ter en conta á hora de construír a súa propia opinión.
A natureza da radiación electromagnética.
Se organizamos as ondas electromagnéticas en función da súa frecuencia (Hz = Hercios) obtemos o chamado espectro electromagnético.
Canto maior é a frecuencia da radiación maior é a enerxía (J) que transmite.
Segundo se a radiación é capaz de romper enlaces das moléculas ou non, podemos diferenciar entre radiación ionizante e non ionizante. Os raios gamma, raios X e luz ultravioleta son ondas ionizantes, pois son ondas de alta enerxía que poden producir danos no ADN. O resto son ondas non ionizantes e non provocan ningún dano nas moléculas.
En telecomunicacións (radio, televisión, teléfono móbil, GPS, radar, Wi-Fi, bluetooth, etc.) utilízase o chamado espectro radioeléctrico, que abrangue frecuencias desde os 153 kHz até os 300 GHz.
A tecnoloxía Wi-Fi utiliza polo xeral a banda de 2,5 GHz (2,5·109 Hz), que se atopa dentro do rango das microondas.
Unha das afirmacións que máis escoitei é que as microondas que utiliza a wifi “son malas e provocan cancro”. Se observamos o espectro electromagnético, veremos que esta radiación é non ionizante, ten algo máis de enerxía cás ondas de radio, pero moita menos cá luz visible. Hai algunha razón pola que debemos ter medo dos efectos da radiación de microondas e non da luz dunha lámpada? Non ten esta unha maior frecuencia e enerxía e é máis daniña?
O primeiro erro na argumentación é, polo tanto, acusar á microondas de nocivas só pola súa natureza, sen analizar outras variables como a súa intensidade ou potencia.
A potencia da radiación.
Supoño que o medo á radiación do rango das microondas utilizada en telecomunicacións provén de asociala co forno microondas, capaz de quentar os alimentos ao facer vibrar as moléculas de auga contidas nos mesmos. Con todo, este efecto está máis relacionado coa potencia da radiación utilizada que coa propia natureza da mesma.
A potencia é a cantidade de enerxía transmitida pola unidade de tempo, e mídese en vatios (W).
A potencia á que pode funcionar un forno microondas pode ser da orde dos 1000 W.
Os valores típicos de potencia de emisión dos dispositivos Wi-Fi habituais atópase entre os 32 e os 100 mW (entre 0,032W e 0,1W) o cal é unha potencia insignificante, que non ten efecto algún sobre as nosas células.
Para entendelo pensemos, por exemplo, nas forzas. Unha forza de 1 N sobre o meu brazo non me provoca ningún efecto, pero unha forza de 10.000 N estrágamo completamente. Ben, pois o mesmo sucede coa radiación. A luz visible é a que nos permite ver, pero esa mesma radiación nun láser pode cortarnos a retina. Os efectos que podan ter sobre a saúde diferentes fenómenos físicos (radiación, temperatura, forzas, corrente eléctrica, etc.) teñen máis que ver coa súa magnitude que coa súa natureza.
A Axencia de Protección da Saúde británica di que “sentándose sobre un punto de acceso Wi-Fi durante un ano recíbese a mesma dose de radiación que cunha chamada de teléfono móbil de 20 minutos”. Habería que coñecer os datos exactos de potencia en cada caso e realizar os cálculos, pero supoño que a afirmación non vai desencamiñada.
Organización Mundial da Saúde: “A pesar das abundantes investigacións realizadas, até a data non hai probas que permitan concluír que a exposición a campos electromagnéticos de baixa intensidade sexa prexudicial para a saúde das persoas.
Instituto Nacional do Cancro de EEUU: “Non hai evidencia concluínte ou consistente de que a radiación non ionizante emitida polos teléfonos celulares estea asociada cun maior risco de cancro”
Journal of the National Cancer Institute: “O efecto fotoeléctrico non é unha cuestión de opinión, a absorción de enerxía de radiofrecuencia non pode romper as moléculas de ADN, e os estudos en animais son bastante consistentes en mostrar que non hai aumentos de cancro como consecuencia da absorción de enerxía de radiofrecuencia”.
O proxecto de divulgación EficienTIC é un conxunto de actividades e talleres dirixidos a escolares de ESO e Bacharelato dos centros escolares galegos, coa fin de difundir e divulgar os conceptos básicos e as tecnoloxías máis innovadoras das áreas nas que traballa EnergyLab (Centro Tecnolóxico de Eficiencia e Sostenibilidade Enerxética) e Gradiant (Centro Tecnolóxico das Telecomunicacións de Galicia), que son as áreas das tecnoloxías de Información e Comunicacións (TIC) e a da eficiencia enerxética.
Todo o mundo escoitou algunha vez que as ondas que emite o teléfono móbil son malas, que as das antenas de telefonía móbil son horriblemente malas, que a wifi que usamos para conectarnos a Internet é mala, e somos bastante máis benevolentes coas ondas que transmiten os sinais de radio e televisión.
Pero… son realemente malas? que estudios e informes científicos existen ao respecto?
O luns pasado no programa Escépticos de ETB faláronnos deste tema:
O principio de neutralidade da rede describe o tratamento do tráfico a través de internet (aplicable tamén a tódalas redes de comunicación), e indica que tódolos datos que circulan pola rede deben ser tratados da mesma forma, navegando á mesma velocidade e garantindo o libre acceso a calquera tipo de información.
Unha cousa tan simple, eficaz e democrática coma esta parece ser que agora está en perigo, pois hai iniciativas políticas encamiñadas a facer de Internet unha rede completamente distinta. Todo isto vén polas presións das grandes empresas de telefonía e cable, que consideran que o seu negocio aumentaría se puidesen controlar o acceso ás infraestruturas e aos diferentes servizos e contidos de Internet.
Se aínda non o temos claro, para entendelo pode servir comparar a rede de comunicación a través de internet coa rede de estradas que nos permiten circular libremente polo noso país: Non te perdas o artigo “La neutralidad de las carreteras”
Visto o panorama, non queda outra que solicitar que se asegure a neutralidade da rede mediante unha lexislación que garanta o uso aberto e imparcial de Internet para tódolos usuarios e usuarias. Polo tanto, tecnoloxia.org contribúe apoiando o “Manifesto por unha rede neutral“.
Manifesto por unha rede neutral
Os cidadáns, cidadás e as empresas usuarias de Internet adheridas a este texto MANIFESTAMOS:
1. Que Internet é unha Rede Neutral por deseño, dende a súa creación até a súa actual implementación, na que a información flúe de maneira libre, sen discriminación ningunha en función de orixe, destino, protocolo ou contido.
2. Que as empresas, usuarias e usuarios de Internet puideron crear servizos e produtos nesa Rede Neutral sen necesidade de autorizacións nin acordos previos, dando lugar a unha barreira de entrada practicamente inexistente que permitiu a explosión creativa, de innovación e de servizos que define o estado da rede actual.
3. Que as e os usuarios, emprendedores e empresas de Internet puideron definir e ofrecer os seus servizos en condicións de igualdade, levando o concepto da libre competencia até extremos nunca antes coñecidos.
4. Que Internet é o vehículo de libre expresión, libre información e desenvolvemento social máis importante co que contan a cidadanía e as empresas. A súa natureza non debe ser posta en risco baixo ningún concepto.
5. Que para posibilitar esa Rede Neutral as operadoras deben transportar paquetes de datos de maneira neutral, sen erixirse en “aduaneiros” do tráfico e sen favorecer ou prexudicar a uns contidos por riba doutros.
6. Que a xestión do tráfico en situacións puntuais e excepcionais de saturación das redes debe acometerse de xeito transparente, de acordo a criterios homoxéneos de interese público e non discriminatorios nin comerciais.
7. Que a dita restrición excepcional do tráfico por parte das operadoras non pode converterse nunha alternativa sostida á inversión de redes.
8. Que a dita Rede Neutral se ve ameazada por operadoras interesadas en chegar a acordos comerciais polos que se privilexie ou degrade o contido segundo a súa relación comercial coa operadora.
9. Que algúns operadores do mercado queren “redefinir” a Rede Neutral para manexala de acordo cos seus intereses, e esa pretensión debe ser evitada; a definición das regras fundamentais do funcionamento de Internet debe basearse no interese de quen as usan, non de quen as provén.
10. Que a resposta ante esta ameaza para a rede non pode ser a inacción: non facer nada equivale a permitir que intereses privados poidan de facto levar a cabo prácticas que afectan ás liberdades fundamentais da cidadanía e a capacidade das empresas para competir en igualdade de condicións.
11. Que é preciso e urxente instar ao Goberno a protexer dun xeito claro e inequívoco a Rede Neutral, co fin de protexer o valor de Internet de cara ao desenvolvemento dunha economía máis produtiva, moderna, eficiente e libre de inxerencias e intromisións indebidas. Para iso é preciso que calquera moción que se aprobe vincule de xeito indisolúbel a definición de Rede Neutral no contido da futura lei que se promova, e non condicione a súa aplicación a cuestións que pouco teñen que ver con esta.
A Rede Neutral é un concepto claro e definido no ámbito académico, onde non suscita debate: As persoas e as empresas teñen moito dereito a que o tráfico de datos recibido ou xerado non sexa manipulado, terxiversado, impedido, desviado, priorizado ou retrasado en función do tipo de contido, do protocolo ou aplicación empregado, da orixe ou destino da comunicación nin de calquera outra consideración allea á da súa propia vontade. Ese tráfico tratarase como unha comunicación privada e exclusivamente baixo mandato xudicial poderá ser espiado, trazado, arquivado ou analizado no seu contido, como correspondencia privada que é en realidade.
Europa, e España en particular, atópanse no medio dunha crise económica tan importante que obrigará ao cambio radical do seu modelo produtivo e a un mellor aproveitamento da creatividade dos seus cidadáns. A Rede Neutral é crucial á hora de preservar un ecosistema que favoreza a competencia e innovación para a creación dos innumerábeis produtos e servizos que quedan por inventar e descubrir. A capacidade de traballar en rede, de xeito colaborativo, e en mercados conectados, afectará a todos os sectores e todas as empresas do noso país, o que converte a Internet nun factor clave actual e futuro no noso desenvolvemento económico e social, determinando en gran medida o nivel de competitividade do país. De aí a nosa profunda preocupación pola preservación da Rede Neutral.
Por todo iso instamos con urxencia ao Goberno español a ser proactivo no contexto europeo e a lexislar de xeito claro e inequívoco neste sentido.
Se estás de acordo co manifesto, podes contribuír dándolle difusión:
reprodúceo, lígao, tradúceo, compárteo, vótao, …
A potencia é a cantidade de enerxía transmitida pola unidade de tempo, e mídese en vatios (W).
O principio de neutralidade da rede describe o tratamento do tráfico a través de internet (aplicable tamén a tódalas redes de comunicación), e indica que tódolos datos que circulan pola rede deben ser tratados da mesma forma, navegando á mesma velocidade e garantindo o libre acceso a calquera tipo de información.
